Thực hiện Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 06/7/2021 của Ban Bí thư về tăng cường lãnh đạo công tác phòng, chống HIV/AIDS, tiến tới chấm dứt dịch bệnh AIDS tại Việt Nam trước năm 2030, thành phố Cần Thơ nhận thức rõ thách thức cũng như tầm quan trọng của công tác phòng, chống HIV/AIDS, kể từ khi Chỉ thị số 07-CT/TW của Ban Bí thư được ban hành, Ban Tuyên giáo Thành ủy phối hợp các đơn vị chuyên môn đã tham mưu Ban Thường vụ Thành ủy ban hành Kế hoạch số 39-KH/TU ngày 20/9/2021 về việc thực hiện Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 06/7/2021 của Ban Bí thư về tăng cường lãnh đạo công tác phòng, chống HIV/AIDS, tiến tới chấm dứt dịch bệnh AIDS tại Việt Nam trước năm 2030.

Ban Tuyên giáo Trung ương phối hợp Bộ Y tế tổ chức Hội thảo Triển khai Chỉ thị số 07-CT/TW “Về tăng cường lãnh đạo công tác phòng, chống HIV/AIDS, tiến tới chấm dứt dịch bệnh AIDS tại Việt Nam trước năm 2030” tại thành phố Cần Thơ ngày 21/11/2023. Ảnh: Ngọc Quy.

Qua 03 năm triển khai thực hiện Chỉ thị số 07-CT/TW, thành phố Cần Thơ đạt được một số kết quả tích cực

Thứ nhất, nghiêm túc tổ chức quán triệt, lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai thực hiện Chỉ thị số 07-CT/TW của Ban Bí thư.

Các cấp ủy, tổ chức đảng đã quán triệt, tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện tốt đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về phòng, chống HIV/AIDS; nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; đẩy mạnh kiểm tra việc tổ chức thực hiện công tác phòng, chống HIV/AIDS từ tuyến thành phố đến tuyến cơ sở. Đồng thời, xác định công tác phòng, chống HIV/AIDS là một nội dung trong chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, đơn vị; là một tiêu chí để đánh giá hoạt động của tổ chức đảng, chính quyền, tổ chức chính trị - xã hội trong xây dựng tổ dân phố, ấp, khu vực, gia đình văn hóa. Định kỳ rà soát bổ sung chương trình, quy chế, kế hoạch phối hợp liên ngành trong phòng, chống HIV/AIDS theo hướng đồng bộ, thống nhất với công tác phòng, chống ma túy, mại dâm.

Thứ hai, công tác thông tin, truyền thông và giáo dục về phòng, chống HIV/AIDS được đẩy mạnh.

Từng bước đổi mới, nâng cao chất lượng công tác thông tin, truyền thông, giáo dục về phòng, chống HIV/AIDS nhằm tác động hiệu quả tới mọi đối tượng, cộng đồng dân cư, từng gia đình, từng người dân, nhất là thanh, thiếu niên và nhóm người có nguy cơ cao lây nhiễm HIV. Đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền chống kỳ thị, phân biệt đối xử liên quan đến HIV/AIDS trong cộng đồng dân cư.  Lồng ghép, phối hợp hiệu quả các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS với các chương trình phát triển kinh tế, xã hội và phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa", xây dựng gia đình văn hóa, tổ dân phố, ấp, khu vực văn hóa, cuộc vận động "Xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh"...

Thứ ba, đảm bảo chính sách, môi trường thuận lợi cho công tác phòng, chống HIV/AIDS.

Ban hành các cơ chế, chính sách, tạo môi trường thuận lợi để tăng cường sự tham gia của các tổ chức, cá nhân trong xã hội cung cấp dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS. Điển hình là chỉ đạo Ủy ban nhân dân thành phố ban hành Kế hoạch Đảm bảo tài chính thực hiện Chiến lược quốc gia chấm dứt dịch bệnh AIDS vào năm 2030 trên địa bàn thành phố; Hội đồng nhân dân thành phố đang xem xét ban hành Nghị quyết quy định mức chi cho công tác phòng, chống HIV/AIDS; tiếp tục phát huy những chính sách trước đây như Bảo hiểm y tế cho người nhiễm HIV theo Nghị quyết số 13/2016/NQ-HĐND ngày 09/12/2016 của Hội đồng nhân dân thành phố, chi hỗ trợ cộng tác viên xã, phường theo Nghị quyết số 06/2014/NQ-HĐND ngày 11/7/2014 của Hội đồng nhân dân thành phố,...

Nâng mức đầu tư ngân sách nhà nước cho công tác phòng, chống HIV/AIDS (điển hình qua bố trí ngân sách hàng năm cho chương trình phòng, chống HIV/AIDS của thành phố); mở rộng chi trả từ nguồn quỹ bảo hiểm y tế cho các dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS (theo định hướng chung của chính sách BHXH Việt Nam); huy động, sử dụng có hiệu quả các nguồn viện trợ quốc tế; bảo đảm cung ứng kịp thời và đầy đủ thuốc, sinh phẩm, trang thiết bị, vật tư phục vụ công tác phòng, chống HIV/AIDS.

Thứ tư, triển khai có hiệu quả các giải pháp chuyên môn về phòng, chống HIV/AIDS, cụ thể:

Tăng cường các giải pháp can thiệp giảm tác hại và phòng ngừa lây nhiễm HIV như bao cao su, bơm kim tiêm, điều trị dự phòng trước phơi nhiễm, chú trọng các nhóm đối tượng ưu tiên. Nâng cao chất lượng điều trị người nghiện ma túy; cấp phát thuốc tại tuyến cơ sở; triển khai điều trị dự phòng trước phơi nhiễm HIV cho các nhóm nguy cơ cao. Chủ động theo dõi, giám sát và dự báo kịp thời tình hình dịch HIV/AIDS; triển khai nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ, các sáng kiến mới trong phòng, chống HIV/AIDS như triển khai xét nghiệm nhiễm mới HIV, đáp ứng y tế công cộng với chùm ca nhiễm HIV, triển khai trang website phân phát dụng cụ xét nghiệm bằng dịch miệng, triển khai hệ thống quản lý thông tin người nhiễm, triển khai thí điểm xét nghiệm tải lượng HIV và viêm gan C,…. Ưu tiên triển khai hoạt động phòng, chống HIV/AIDS tại các địa bàn có nguy cơ lây nhiễm HIV cao, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng, cơ sở cai nghiện ma túy, cơ sở bảo trợ xã hội, các cơ sở giam giữ, khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Đặc biệt can thiệp mạnh vào đối tượng học sinh, sinh viên, trung học phổ thông. Đa dạng hóa dịch vụ tư vấn, xét nghiệm HIV như:  tại cơ sở y tế, cộng đồng và tự xét nghiệm HIV. Đẩy mạnh việc kết nối các dịch vụ, từ dự phòng, tư vấn, xét nghiệm đến điều trị HIV/AIDS và các hỗ trợ xã hội cần thiết khác. Huy động sự tham gia của y tế tư nhân trong điều trị HIV/AIDS; phân cấp điều trị HIV/AIDS về tuyến y tế cơ sở; mở rộng chăm sóc người bệnh HIV/AIDS tại nhà và cộng đồng.

Thứ năm, phát huy vai trò của Ban chỉ đạo phòng, chống AIDS, ma túy, mại dâm các cấp; đảm bảo nguồn nhân lực cho công tác phòng, chống HIV/AIDS, với các nội dung đã thực hiện:

Thường xuyên kiện toàn, nâng cao hiệu quả hoạt động của Ban chỉ đạo phòng, chống AIDS, ma túy, mại dâm từ tuyến thành phố đến quận, huyện và xã, phường, thị trấn.Tăng cường tập huấn, nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ và có chính sách đãi ngộ thỏa đáng cho đội ngũ làm công tác phòng, chống HIV/AIDS các tuyến như xét hưởng mức đặc thù theo Nghị định số 56/2011/NĐ-CP ngày 04/7/2021 của Chính phủ Quy định chế độ phụ cấp ưu đãi theo nghề đối với công chức, viên chức công tác tại các cơ sở y tế công lập. Bảo đảm chất lượng nguồn nhân lực cho công tác phòng, chống HIV/AIDS từ tuyến thành phố đến cơ sở.

Thứ sáu, về kết quả thực hiện mục tiêu chung 90-90-90 của chương trình phòng, chống HIV/AIDS nhằm tiến tới chấm dứt dịch bệnh AIDS trước năm 2030. Cơ bản thành phố đã đạt được mục tiêu trên khi có 89,9% người nhiễm biết được tình trạng nhiễm của mình, 95,5% người chuẩn đoán nhiễm HIV được điều trị ARV và 98,1% người nhiễm điều trị ARV đạt được tải lượng HIV dưới ngưỡng ức chế (1.000 bản sao trên một mi-li-lít máu).

Một số khó khăn, thách thức trong quá trình triển khai thực hiện Chỉ thị số 07-CT/TW của Ban Bí thư

Cần Thơ là Trung tâm kinh tế, văn hóa của khu vực, nên có sự di biến động về dân cư (có nhiều học sinh, sinh viên, lao động tự do từ các địa phương khác về học tập, làm ăn, sinh sống) nên diễn biến dịch HIV/AIDS còn nhiều phức tạp, đòi hỏi sự lãnh, chỉ đạo quyết liệt mạnh mẽ, đầu tư nguồn lực lớn. Hiện nay nguồn tài trợ quốc tế cho chương trình phòng, chống HIV/AIDS bị cắt giảm khá nhiều, hàng năm Trung ương không còn cấp kinh phí về cho thành phố, do đó, địa phương phải tự bố trí đủ ngân sách, trong khi gánh nặng về dịch HIV, số người nhiễm cần được chăm sóc điều trị tăng, số đối tượng nguy cơ cao có xu hướng tăng nhất là nhóm MSM,... mà nếu không tiếp tục tăng cường các giải pháp can thiệp thì dịch có khả năng quay trở lại nhanh. Thời gian qua, tuy có nhiều cố gắng trong ban hành các cơ chế, chính sách, tạo môi trường thuận lợi cho công tác phòng, chống HI/AIDS, tuy nhiên, còn một số quy định chưa thật sự hợp lý và kịp thời như: Chế độ phụ cấp ưu đãi nghề cho cán bộ làm công tác Methadone, các quy định mức chi cho chương trình phòng, chống HIV/AIDS theo Thông tư số 26 hết hiệu lực; Trung ương không có văn bản thống nhất mức chi chung cho các tỉnh mà địa phương phải tự xây dựng định mức riêng cho từng tỉnh, thành phố.

Tỷ lệ cán bộ y tế cơ sở thay đổi, nghỉ việc còn nhiều do ảnh hưởng của dịch COVID-19; cán bộ cơ sở kiêm nhiệm rất nhiều các chương trình y tế khác tại địa phương, làm ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng hoạt động phòng, chống HIV/AIDS. Thời gian qua, hoạt động mua sắm sinh phẩm, hóa chất, vật tư y tế gặp khó khăn, do đó, ảnh hưởng đến một số hoạt động chuyên môn, nhất là công tác xét nghiệm như xét nghiệm khẳng định, xét nghiệm tải lượng HIV, xét ngiệm CD4, giá trúng thầu phải thấp nhất trong khi yêu cầu chất lượng các mặt hàng cao, một số mặt hàng rất hiếm trên thị trường…

Khó khăn, hạn chế là vậy, để thực hiện tốt chương trình phòng, chống HIV/AIDS theo tinh thần chỉ đạo được nêu trong Chỉ thị số 07-CT/TW của Ban Bí thư, thành phố Cần Thơ có một số đề xuất, kiến nghị trong thời gian tới với Trung ương, như sau:

Một là, tiếp tục quán triệt, tuyên truyền Chỉ thị số 07-CT/TW của Ban Bí thư, Luật phòng, chống HIV/AIDS và các văn bản quy phạm pháp luật khác hướng dẫn thực hiện Luật phòng, chống HIV/AIDS và Chiến lược quốc gia phòng, chống HIV/AIDS đến năm 2020 tầm nhìn 2030. Nếu chúng ta không quyết liệt, thì mục tiêu “tiến tới chấm dứt dịch bệnh AIDS tại Việt Nam trước năm 2030” là rất khó đạt được.

Hai là, tiếp tục nghiên cứu ban hành các cơ chế, chính sách, tạo môi trường thuận lợi cho công tác phòng, chống HI/AIDS, nhất là các quy định về chế độ phụ cấp ưu đãi nghề cho cán bộ làm công tác HIV/AIDS, Methadone, thống nhất chung các quy định, mức chi cho chương trình phòng, chống HIV/AIDS trong cả nước.

Ba là, ưu tiên phát triển nhân lực, chính sách đãi ngộ cho cán bộ tham gia phòng, chống HIV/AIDS, nhất là cán bộ y tế ở cơ sở.

Bốn là, không riêng hoạt động phòng, chống HIV/AIDS, Trung ương cần tạo cơ chế mở để tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động mua sắm sinh phẩm, hóa chất, vật tư y tế, thuốc men,…phục vụ bệnh nhân trong thời gian tới.

Năm là, cần quan tâm, nghiên cứu các giải pháp chuyên môn, các sáng kiến, ứng dụng công nghệ thông tin trong lĩnh vực phòng, chống HIV/AIDS, tiếp tục hỗ trợ kỹ thuật cho các địa phương trong triển khai hoạt động chuyên môn phòng, chống HIV/AIDS thời gian tới.

Sáu là, cần có cơ chế khuyến khích các tổ chức xã hội, tổ chức từ thiện, doanh nghiệp, nhóm cộng đồng, người nhiễm HIV/AIDS tham gia phòng, chống HIV/AIDS.

Phòng Khoa giáo, BTGTU